Een verdachte die is aangehouden en op het politiebureau verblijft, heeft nog voor het verhoor recht om kennis te nemen van het proces-verbaal van de politie. Bij niet-aangehouden verdachte is dat niet wettelijk zo geregeld, maar gelet op de strekking van de wettelijke bepalingen zou dit wel zo ook voor hen toegepast moeten worden.

Recht op proces-verbaal politie in de wet

Het recht op kennisneming volgt uit artikel 30 lid 1 Sv:De kennisneming van de processtukken wordt de verdachte op diens verzoek tijdens het voorbereidende onderzoek verleend door de officier van justitie. De kennisneming wordt de verdachte in elk geval toegestaan vanaf het eerste verhoor na aanhouding.”
Hierbij is het van belang dat onder processtukken op grond van artikel 149a lid 2 Sv wordt verstaan “alle stukken die voor de ter terechtzitting door de rechter te nemen beslissingen redelijkerwijs van belang kunnen zijn”. 

De achtergrond van dit artikel is blijkens de wetsgeschiedenis (Kamerstukken II 2009/10, 32 468, nr. 3) dat een verdachte in een vroegtijdig stadium wordt geïnformeerd over de resultaten van het opsporingsonderzoek. Dit draagt eraan bij dat een verdachte - mede op basis van de onderzoeksresultaten - zelf kan verzoeken om onderzoek te laten verrichten, wat weer bijdraagt aan de waarheidsvinding.

Het spoedig verstrekken van processtukken aan een verdachte (en diens advocaat) is geboden vanuit het oogpunt van efficiency en equality of arms.

Het gaat hier ook om een bewuste keuze van de wetgever. Dit volgt uit de memorie van toelichting (Kamerstukken II 2009/10, 32 468, nr. 3). De wetgever wilde aansluiting zoeken bij het eerste verhoor van een verdachte als ijkpunt voor de kennisneming van processtukken. Zelfs het Openbaar Ministerie en de Raad voor de Rechtspraak waren voorstander van dit voorstel. Ook bij grootschalige onderzoeken vond de wetgever het alleszins redelijk om een verdachte inzage te geven in het proces-verbaal alvorens hij wordt gehoord.

Ook uit de EU-richtlijn 2012/13/EU volgt het recht op het proces-verbaal van de politie voor het verhoor. In  punt 28 van die richtlijn staat namelijk dat de informatie aan verdachte over het strafbare feit waarvan ze worden beschuldigd onverwijld  dient te worden verstrekt en uiterlijk vóór hun eerste officiële verhoor, met de kanttekening dat hierdoor geen lopend onderzoek mag worden geschaad en rekening moet worden gehouden met de fase waarin het onderzoek zich bevindt. 

Deze kanttekening is ook weer terug te vinden in artikel 30 lid 3 Sv. waarin wordt aangegeven dat het recht tot kennisneming aan een verdachte kan worden onthouden als het belang van het onderzoek dit vordert. Op grond van lid 4 dient dan wel aan een verdachte schriftelijk te worden medegedeeld dat de hem ter inzage gegeven stukken niet volledig zijn. Een verdachte kan hiertegen binnen 14 dagen een bezwaarschrift indienen bij de rechter-commissaris (Meer informatie hierover: http://advocatenblad.nl/2014/11/27/tips-voor-de-verdediging/#sdfootnote3sym)

Sowieso eigen verklaringen verstrekken

Artikel 31 Sv bepaalt dat aan een verdachte sowieso niet mag worden onthouden: de volledige kennisneming van de processen-verbaal van zijn verhoren, de processen-verbaal van verhoren of handelingen van onderzoek, tenzij het belang van het onderzoek zich daartegen verzet, en alle processen-verbaal van verhoren waarvan hem de volledige inhoud mondeling is medegedeeld.

Van de stukken kan een verdachte op grond van artikel 32 Sv een afschrift krijgen, maar het onderzoek mag daardoor niet worden opgehouden. Een officier van justitie kan in specifieke gevallen bepalen dat van bepaalde stukken of gedeelten daarvan nog geen afschrift wordt verstrekt (artikel 32 lid 2 Sv). 
Uit artikel 30 lid 1 Sv volgt dat de kennisneming van de processtukken tijdens het voorbereidende onderzoek verleend wordt door de officier van justitie. Als kennisgeving uitblijft kan een verdachte de rechter-commissaris verzoeken de OvJ een termijn te stellen binnen welke kennisneming moet worden verleend (artikel 30 lid 2 Sv). De officier wordt dan door de rechter-commissaris gehoord over het verzoek.

Zie ook:

• Recht op kennisname procesdossier (Sdu.nl)